Kalibrasyon Sırası
Kalibrasyon adımları birbirine bağlıdır; yanlış sırada yapmak yanlış sonuçlara yol açar. Önerilen sıra:
- PID tuning — Sıcaklık stabilitesi (diğer tüm testlerin temeli)
- E-step kalibrasyonu — Doğru filament beslenme miktarı
- Z offset — İlk katman mesafesi
- Yatak kalibrasyonu — Düz ilk katman
- Flow kalibrasyonu — Doğru duvar kalınlığı
- Sıcaklık kulesi — Optimal nozzle sıcaklığı
- Retract testi — Stringing önleme
- Pressure advance — Köşe kalitesi (Klipper/Marlin LA)
PID Tuning
PID (Proportional-Integral-Derivative), ısıtıcıların sıcaklığı hedef değerde stabil tutmasını sağlayan kontrol algoritmasıdır. Yanlış PID değerleri sıcaklık dalgalanmasına neden olur → tutarsız ekstrüzyon.
Nozzle PID autotune (Marlin)
Terminal veya OctoPrint'ten: M303 E0 S210 C8
S210 = hedef sıcaklık, C8 = 8 döngü. Bitince P, I, D değerlerini kaydedin: M301 Pxx.xx Ixx.xx Dxx.xx ardından M500 (kaydet).
Tabla PID autotune (Marlin)
M303 E-1 S60 C8
E-1 = tabla, S60 = hedef sıcaklık. Sonuçları M304 ile kaydedin.
PID_CALIBRATE HEATER=extruder TARGET=210 ve PID_CALIBRATE HEATER=heater_bed TARGET=60 komutları kullanılır. Sonuçlar otomatik uygulanır, SAVE_CONFIG ile kalıcı kaydedilir.
E-Step Kalibrasyonu
Adım 1: Filamenti işaretleyin
Extruder giriş noktasından 120 mm yukarıda filament üzerinde bir işaret koyun.
Adım 2: 100 mm filament itin
Nozzle'ı baskı sıcaklığına ısıtın. G1 E100 F100 komutuyla 100 mm filament itmesini söyleyin.
Adım 3: Kalan mesafeyi ölçün
İşaretten extruder girişine olan kalan mesafeyi ölçün. 20 mm kalmalı (120 - 100 = 20). Farklıysa hesaplama yapın.
Adım 4: Yeni e-step hesaplayın
Yeni e-step = Mevcut e-step × (100 / gerçek ilerleme)
Örn: Mevcut e-step = 93, kalan 25 mm → gerçek ilerleme = 95 mm → Yeni e-step = 93 × (100/95) = 97.89
Marlin: M92 Exx.xx ardından M500. Klipper: printer.cfg'de rotation_distance güncelleyin.
rotation_distance kullanılır. Formül: Yeni = Mevcut × (gerçek ilerleme / 100).
Z Offset Ayarı
Z offset, nozzle'ın tabla yüzeyine olan mesafesini ince ayar yapan değerdir. Doğru Z offset, ilk katmanın düzgün ezilmesini sağlar.
- Çok yüksek (pozitif): İlk katman tablaya yapışmaz, çizgiler yuvarlak kalır.
- Doğru: İlk katman hafifçe ezilmiş, düz ve tabla üzerine iyi oturmuştur.
- Çok düşük (negatif): Nozzle tablayı kazır, filament sıkışır, "fil ayağı" oluşur.
Kağıt testi: Nozzle ile tabla arasına normal kağıt yerleştirin. Kağıt hafif sürtünerek çekilebiliyorsa mesafe doğrudur (~0.1 mm). Modern yazıcılarda otomatik Z offset kalibrasyonu (probe ile) yaygındır; ince ayar için baskı sırasında "baby stepping" özelliği kullanılabilir.
Yatak Kalibrasyonu (Leveling)
Yatak leveling, tabla yüzeyinin nozzle'a olan mesafesinin tüm noktalardan eşit olmasını sağlar:
- Manuel leveling: Dört köşedeki vidalarla tabla seviyesi ayarlanır. Kağıt testi ile her köşe kontrol edilir.
- Otomatik leveling (ABL): BLTouch, CR Touch veya inductive probe ile tabla yüzeyi otomatik taranır ve mesh oluşturulur. Firmware, baskı sırasında Z yüksekliğini mesh'e göre ayarlar.
Flow (Akış) Kalibrasyonu
Adım 1: Tek duvarlı küp baskın
Slicer'da: 1 duvar, 0 dolgu, 0 üst/alt katman. 40×40×40 mm küp. Spiral vase modu da kullanılabilir.
Adım 2: Duvar kalınlığını ölçün
Dijital kumpas ile birkaç noktadan duvar kalınlığını ölçün ve ortalamasını alın.
Adım 3: Flow hesaplayın
Yeni flow = (Beklenen kalınlık / Ölçülen kalınlık) × 100
Örn: 0.4 mm nozzle, ölçülen 0.44 mm → Flow = (0.4/0.44) × 100 = %90.9
Sıcaklık Kulesi
Sıcaklık kulesi (temperature tower), farklı nozzle sıcaklıklarını tek baskıda test eden bir model-testtir. Her bölüm farklı sıcaklıkta basılır ve sonuçlar karşılaştırılır.
- OrcaSlicer ve Cura'da entegre sıcaklık kulesi araçları bulunur.
- Stringing, köprüleme, overhang kalitesi ve yüzey pürüzsüzlüğü değerlendirilir.
- En az stringing + en iyi overhang + kabul edilebilir yüzey gösteren bölgenin sıcaklığı optimaldir.
Pressure Advance (Linear Advance)
Pressure advance, hız değişimlerinde (köşeler, başlangıç/bitiş) oluşan basınç farkını önceden kompanse eder. Doğru PA değeri, temiz köşeler ve tutarlı çizgi kalınlığı sağlar.
- Klipper:
SET_VELOCITY_LIMIT SQUARE_CORNER_VELOCITY=1 ACCEL=500ve ardından PA test deseni baskın. Optimal değeri printer.cfg'depressure_advance:altına kaydedin. - Marlin: Linear Advance (M900 Kx.xx) komutuyla ayarlanır. LA kalibrasyon test baskısı kullanın.
- Tipik PA değerleri: Direct drive 0.01–0.10, Bowden 0.3–1.0.
Sık Sorulan Sorular
Extruder motorunun doğru miktarda filament itmesini sağlayan kalibrasyon. 100 mm isteyip gerçekte kaç mm ilerlediği ölçülür.
Tek duvarlı küp baskısı, duvar kalınlığı ölçümü ve flow oranı hesaplaması ile yapılır.
Isıtıcıların sıcaklığı stabil tutması için kontrol parametrelerinin optimize edilmesidir.
Nozzle-tabla mesafesinin ince ayarı. İlk katman kalınlığını ve yapışmasını belirler.
PID → E-step → Z offset → Yatak leveling → Flow → Sıcaklık kulesi → Retract → Pressure advance.
Sonuç
Kalibrasyon, bir kerelik bir iş değildir; nozzle değişimi, filament değişimi veya mekanik bakım sonrası bazı kalibrasyonlar tekrarlanmalıdır. Ancak iyi kalibre edilmiş bir yazıcı, dramatik biçimde daha iyi ve daha güvenilir sonuçlar üretir.
Minimum kalibrasyon: PID + E-step + Z offset + Flow → çoğu kullanıcı için yeterli iyileştirme. Pressure advance ve retract optimizasyonu, ileri düzey kullanıcılar için ek kalite artışı sağlar.