Tipik FDM Toleransları
| Eksen | İyi Kalibre | Ortalama | Etkileyen Faktörler |
|---|---|---|---|
| XY (yatay) | ±0.1 – 0.2 mm | ±0.2 – 0.4 mm | Flow, kayış gerginliği, nozzle çapı |
| Z (dikey) | ±0.05 – 0.15 mm | ±0.1 – 0.25 mm | Katman yüksekliği, Z vidasıkurt |
| Delik çapı | ±0.1 – 0.3 mm (küçülme) | ±0.2 – 0.5 mm | Soğuma, nozzle basıncı |
Ölçü Sapması Nedenleri
Termal büzüşme
Erimiş plastik soğurken büzüşür. Büzüşme oranı malzemeye göre değişir. ABS/ASA en yüksek, PLA en düşük büzüşme gösterir. Büyük parçalarda etki daha belirgindir.
Flow/E-step kalibrasyonu
Fazla ekstrüzyon (over-extrusion) parçayı büyütür; az ekstrüzyon (under-extrusion) küçültür. Doğru e-step ve flow kalibrasyonu boyutsal doğruluğun temelidir.
Fil ayağı (elephant foot)
İlk katmanın nozzle basıncı ve tabla ısısı nedeniyle genişlemesi. İlk 1–2 katman modelden geniş olur. Slicer'da "elephant foot compensation" ayarıyla azaltılır.
Delik küçülmesi
FDM'de dairesel delikler tasarlandıklarından küçük basılır. Nozzle iç köşelerde model içine doğru baskı yapar. 0.2–0.4 mm artı çap ile tasarlayın veya slicer'da "hole horizontal expansion" kullanın.
Mekanik oyunlar
Gevşek kayışlar, aşınmış rulmanlar ve Z vidasındaki boşluk boyutsal sapmalara neden olur. Düzenli bakım kritiktir.
Malzemeye Göre Büzüşme
| Malzeme | Büzüşme Oranı | Boyutsal Doğruluk | Not |
|---|---|---|---|
| PLA | %0.3 – 0.5 | ★★★★★ | En düşük büzüşme, en iyi doğruluk |
| PETG | %0.4 – 0.8 | ★★★★☆ | İyi doğruluk, düşük büzüşme |
| ABS | %0.7 – 1.5 | ★★★☆☆ | Yüksek büzüşme, kapalı hazne ile iyileşir |
| ASA | %0.7 – 1.2 | ★★★☆☆ | ABS'ye benzer |
| Nylon | %1.0 – 2.0 | ★★☆☆☆ | Yüksek büzüşme + nem duyarlılığı |
| PC | %0.5 – 0.7 | ★★★★☆ | İyi doğruluk (kapalı hazne ile) |
| TPU | %0.5 – 1.5 | ★★☆☆☆ | Esneklik ölçüm zorlaştırır |
Boyutsal Kalibrasyon
- Kalibrasyon küpü baskın: 20×20×20 mm küp. Dijital kumpas ile X, Y, Z boyutlarını ölçün.
- Sapma hesaplayın: Her eksende (ölçülen - 20) mm sapma. Örn: X = 20.15 mm → +0.15 mm sapma.
- Düzeltme: Flow kalibrasyonu (over-extrusion durumunda), e-step kontrolü ve slicer'da "XY size compensation" veya "horizontal expansion" ayarı.
- Delik testi: Farklı çaplarda delikler içeren test baskısı yapın. Delik küçülme miktarını ölçün ve tasarımda artı çap uygulayın.
Birleşme Parçalarında Boşluk Değerleri
| Geçme Tipi | Boşluk (her tarafta) | Kullanım |
|---|---|---|
| Sıkı geçme (press-fit) | 0.1 – 0.15 mm | Kalıcı birleşme, yapıştırma gereksiz |
| Kayar geçme | 0.2 – 0.3 mm | Elle itilerek oturan parçalar |
| Serbest hareket | 0.3 – 0.5 mm | Menteşe, döner eklem, çekmece |
| Vida yuvası (M3/M4) | Delik çapını +0.3 mm büyük tasarlayın | Vida geçişi |
| Somun yuvası | +0.2 – 0.3 mm geniş, +0.1 mm derin | Isıl gömme veya sıkı oturtma |
Tasarım İpuçları
- Delikleri büyük tasarlayın: Nominal çapa +0.2–0.4 mm ekleyin. FDM'de delikler her zaman küçülür.
- Chamfer/fillet kullanın: Birleşme noktalarında 0.5 mm chamfer, parçaların oturmasını kolaylaştırır.
- Fil ayağını hesaba katın: Tabanı basılacak parçalarda slicer'da elephant foot compensation açın.
- Baskı yönünü düşünün: XY toleransı Z'den farklıdır. Kritik boyutları uygun eksende konumlandırın.
- Test-iterate: İlk deneme mükemmel olmayabilir. Test → ölçüm → düzeltme → tekrar. İki iterasyon genellikle yeterlidir.
Sık Sorulan Sorular
İyi kalibrasyonla ±0.1–0.3 mm. XY'de ±0.1–0.2 mm, Z'de ±0.05–0.15 mm.
Sıkı geçme: 0.1–0.15 mm. Kayar: 0.2–0.3 mm. Serbest: 0.3–0.5 mm. Kendi yazıcınızda test edin.
Büzüşme, flow kalibrasyonu, fil ayağı, delik küçülmesi ve mekanik oyunlar.
PLA, en düşük büzüşme ile en iyi boyutsal doğruluk sağlar.
Kalibrasyon küpü + delik test parçası + tolerans test modeli ile sistematik ölçüm.
Sonuç
FDM 3D baskı, ±0.1–0.3 mm tolerans ile birçok fonksiyonel uygulama için yeterli doğruluk sunar. Doğru kalibrasyon, uygun malzeme seçimi ve tasarımda tolerans hesabı, boyutsal doğruluğu maksimize eder.
Temel strateji: Flow ve e-step kalibrasyonu yapın → PLA ile başlayın (en iyi doğruluk) → kritik parçalarda test baskısı → delik ve birleşme noktalarında boşluk bırakın → iterate edin.